محمد على خان رشوند
مقدمه 22
مجمل رشوند ( فارسى )
معتقدند كه ايل رشوند از بلخ و بخارا و پيرامون هرات به اين منطقه مهاجرت كرده است . هنرى فيلد ( ص 204 ) ، مىنويسد : « گفته مىشود كه اين قبيله در اواخر قرن هفدهم از بلخ و بخارا مهاجرت كردند و يك شعبه از آنها در خراسان استقرار يافت » . گلريز ( ج 1 ، چ 2 ، ص 998 ) نيز به صراحت مىنويسد : « . . . معروف است اين طايفه [ رشوند ] را از پيرامون هرات به قزوين كوچ داده و آنها را در رودبار خاكى اسكان كردهاند . . . » . و در باب تاريخ اين تخته قاپو كردن مىآورد : « طوايف اكراد فعلى را هم ممكن است تصوّر نمود كه شاهنشاه صفوى [ شاه عباس اوّل ] به حدود قزوين كوچ داده و در دهستانهاى غربى و شمال و شمال غربى در برابر شاهسونها مكان داده باشد كه اگر طوايف مزبور به خيال خودسرى و گردنكشى افتادند با نيروى اكراد آنها را سركوبى كند و اگر اكراد به ياغيگرى برخاستند به كمك شاهسونها به تأديب آنها بپردازد . . . » ( ج 1 ، چ 2 ، ص 893 ) . اقوالى در باب ايل رشوند آورده شد ، امّا در باب نزديك كردن مفاد اين گفتهها ، ناگزير به توضيحات زير است : . . . حاصل جنگهايى كه شاه اسماعيل و شاه عبّاس اوّل صفوى با دولت عثمانى كردهاند ، به تقسيم مناطق كردنشين واقع بين تركيه ، عراق و ايران - يعنى كردستان بزرگ - بين دو دولت انجاميد . بخشى از سليمانيه و نيز ماكو ، بايزيد ، حدود نخجوان ، دامنههاى شرقى كوههاى زاگرس و كردستان جزو متصرّفات شاه عباس درآمد ( دايرة المعارف فارسى ، مصاحب ، ج 2 ، ص 219 ) . شاه عباس با پشت سر نهادن اين دوران ، در انديشهء انتقال كردها از مناطق اصلى خود ، به خراسان